Rozwód z zagranicy - jak go przeprowadzić, mieszkając poza Polską

Według rozporządzenia Bruksela II ter, rozwód można przeprowadzić w kraju, w którym oboje mieszkają, w kraju ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania (jeśli jeden tam mieszka), w kraju zamieszkania pozwanego, lub w kraju, którego oboje są obywatelami.

W praktyce: dwoje Polaków za granicą może wybierać między rozwodem w Polsce (taniej, w języku ojczystym, znane prawo) i w kraju zamieszkania (bliżej, ale często drożej i wolniej).

Większość polskich par mieszkających za granicą wybiera rozwód w Polsce - bo to tańsze, szybsze, w języku ojczystym i nie wymaga tłumaczenia całej dokumentacji rodzinnej.

Jeśli żaden z was nie mieszka w Polsce, ale oboje jesteście obywatelami polskimi - właściwy jest Sąd Okręgowy w Warszawie, V Wydział Cywilny Rodzinny. To „sąd rezerwowy” dla Polaków za granicą.

Jeśli jedno z was mieszka jeszcze w Polsce - sąd okręgowy właściwy dla jego miejsca zamieszkania.

Większość polskich sądów okręgowych dopuszcza rozprawę zdalną przez Microsoft Teams - jeśli sytuacja uzasadnia (mieszkasz za granicą, masz pracę, której nie możesz zostawić). Wniosek składasz wraz z pozwem albo na pierwszej rozprawie.

Praktycznie wygląda to tak: dostajesz link na maila, dzień przed rozprawą logujesz się na próbę, w dniu rozprawy łączysz się 15 minut wcześniej. Sąd sprawdza tożsamość przez okazanie dowodu do kamery, sprawdza, czy w pomieszczeniu nie ma osób trzecich.

Wymagania: stabilne łącze, kamera, mikrofon, ciche neutralne tło, dokument tożsamości pod ręką. Czas - dostosowany do strefy czasowej Polski (rozprawy są zwykle między 9:00 a 14:00 czasu polskiego).

Adwokat lub radca prawny w Polsce nie jest formalnie obowiązkowy w rozwodzie, ale przy mieszkaniu za granicą - praktycznie konieczny. Powody:

Doręczenia. Każde pismo z sądu trafia na adres - ktoś musi je odbierać i reagować w terminie 7 dni. Pełnomocnik z Polski jest stałym adresem korespondencyjnym.

Kontakt z sądem. Drobne formalności (zaświadczenia, terminy, uzupełnienia) załatwia osobiście, bez twojej obecności.

Reprezentacja na rozprawach. Jeśli sąd nie zgodzi się na zdalną rozprawę albo wezwie cię osobiście, pełnomocnik może reprezentować w zakresie, który nie wymaga twojej obecności (np. wnioski wstępne, decyzje proceduralne).

Akt małżeństwa zawarty w Polsce: oryginał skróconego odpisu, bez tłumaczenia.

Akt małżeństwa zawarty za granicą: musi być najpierw umiejscowiony w polskich aktach stanu cywilnego (USC). Bez tego polski sąd go nie uzna.

Akty urodzenia dzieci urodzonych za granicą: tak samo - umiejscowienie w polskim USC.

Zaświadczenie o dochodach z zagranicy: tłumaczenie przysięgłe na język polski.

Każdy dokument w obcym języku przedkładany w sądzie wymaga tłumaczenia przysięgłego (zwykle 50-100 zł za stronę).

Rozwód orzeczony w polskim sądzie jest automatycznie uznawany w UE (na mocy Bruksela II ter), w UK (na mocy umowy bilateralnej), w większości krajów świata.

W USA, Kanadzie, Australii - czasem trzeba przeprowadzić procedurę uznania (zwykle krótką, formalną). Twój prawnik w kraju zamieszkania powie, czy jest taka potrzeba.

Działa też odwrotnie: rozwód orzeczony w UE jest uznawany w Polsce automatycznie. Z USA - wymaga odrębnego postępowania o uznanie wyroku zagranicznego (sąd okręgowy).